Pomidory- likopen i inne zdrowe historie

Krótka historia pomidorów

Pomidory pochodzą z Ameryki Południowej, dzikie formy występują dziś w Peru, Ekwadorze. Uprawiane były przez Azteków w Meksyku około 500 lat p.n.e. Po odkryciu Ameryki Hiszpanie sprowadzili roślinę na Karaiby, na Filipiny, do Europy.

Pierwsze wzmianki o uprawie pomidorów na Starym Kontynencie pochodzą z 1540 r. Początkowo uprawiane były w wielu krajach, jako roślina ozdobna. Traktowano pomidory jak roślinę trującą ze względu na występującą w całej roślinie solaninę. Ten trujący związek, odporny na ogrzewanie nie występuje na szczęście w dojrzałych owocach pomidorów.

Około roku 1600 pomidory były już powszechnie spożywane w Hiszpanii skąd rozpowszechniały się na kraje ościenne. W 1692 w książce kucharskiej wydanej w Neapolu pojawiają się przepisy na potrawy z pomidorów. W centralnych Włoszech, w Toskanii zaczęto je jadać pod koniec XVII wieku. W krajach anglosaskich długo uważane za trujące, do użytku kulinarnego weszły w XVIII w.

Do Polski podobno sprowadziła je królowa Bona, ale upowszechniły się tak naprawdę w XIX wieku. Dzisiaj należą do najbardziej popularnych warzyw na całym świecie.

Wartości odżywcze pomidorów

Pomidory zawierają wiele cennych dla naszego organizmu i coraz lepiej poznanych składników odżywczych. Co ciekawe związki  te (a zwłaszcza likopen) są lepiej przyswajalne w przetworach, po ogrzaniu i rozdrobnieniu warzywa. Dlatego warto sięgać po prawdziwy ketchup czy przecier pomidorowy.

W pomidorach znajdują się związki wspomagające pracę układu sercowo-naczyniowego. Mają sporo potasu regulującego pracę serca i ciśnienie krwi. Dzięki dużej ilości różnorodnych antyutleniaczy (witamina C i E, związków flawonowych, karotenoidow, przede wszystkim likopenu) pomagają uporać się z wolnymi rodnikami i powodowanym przez nie stresem oksydacyjnym.

Pomagają obniżyć ryzyko utleniania lipidów krążących we krwi. Chroniczne utlenianie tłuszczów prowadzi do silnej odpowiedzi naszego systemu odpornościowego, niepożądanych stanów zapalnych i w efekcie do niszczenia naczyń krwionośnych. Dzięki antyutleniaczom maleje ryzyko zniszczenia ścianek naczyń krwionośnych, ich zatykania i arteriosklerozy.

Związki występujące w pomidorach mogą obniżyć poziom cholesterolu a zwłaszcza cholesterolu LDL i poziom trójglicerydów we krwi. Podwyższony poziom tych substancji zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca, udaru mózgu. Mogą też zapobiegać groźnemu dla serca zlepieniu płytek krwi, powstawaniu skrzepów i blokowaniu naczyń krwionośnych.

Ostatnio prowadzone są badania nad wpływem likopenu na utrzymanie w dobrym stanie kości u kobiet w wieku menopauzalnym.

Występujący w pomidorach związek alpha-tomatine może też być pomocny w zapobieganiu rakowi prostaty, ponieważ zmienia metabolizm rozwijających się komórek rakowych i sprzyja ich obumieraniu. Prowadzone są również badania nad wpływem substancji zawartych w pomidorach na raka trzustki, piersi, płuc.

INFORMACJE PODSTAWOWE
Rodzinapsiankowate
Nazwa systematycznaPomidor (Lycopersicon esculentum Mill)
ORAC*387
Kaloryczność21 kcal/100g
*ORAC (Oxygen Radical Absorbance Capacity) – zdolność pochłaniania reaktywnych form tlenu. Jednostką ORAC jest mikromol TE /100g
TABELA WARTOŚCI ODŻYWCZYCH
Wartość odżywcza
Woda92,18 g
Wartość energetyczna25 kcal/74 kJ
Białko0,88 g
Tłuszcz0,20 g
Węglowodany3,89 g
Błonnik1,2 g
Cukier2,63 g
Minerały
Wapń10 mg
Żelazo0,27 mg
Magnez11 mg
Fosfor24 mg
Potas237 mg
Sód5 mg
Cynk0,17 mg
Miedź0,059 mg
Mangan0,114 mg
Selen0 mcg
Witamina C13,7 mg
Witamina B10,037 mg
Witamina B20,019 mg
Witamina B30,594 mg
Witamina B50,089 mg
Witamina B60,08 mg
Foliany15 mcg
Witamina A833 IU
Witamina E0,54 mg
Witamina K7,9 mcg
Karoten Beta449 mcg
Lutein + Zeaksantin123 mcg
Oprac. na podst. USDA National Nutrient Database