Papryka chili, czyli paląca odpowiedź na codzienne problemy

Dlaczego papryka chili jest ostra?

Za jej ostry smak odpowiada związek kapsaicyna, obecny w papryce w różnych ilościach. U odmian najostrzejszych jest to około 1-1,9%. Oprócz kapsaicyny papryka zawiera białko, błonnik, sporo żelaza, magnezu, fosforu, miedzi. Jest bogatym źródłem witaminy C, A, E.

Kapsaicyna na bóle

Od wieków wykorzystywane są jej właściwości przeciwbólowe i rozgrzewające. Kapsaicyna wyłącza niejako receptory i sprawia, że nie czujemy bólu. Nie wywołuje przy tym niepożądanych reakcji na skórze (jak np. bąble) dlatego używana jest jako składnik wielu kremów, maści, plastrów stosowanych przy bólach kośćcowych, mięśniowo–stawowych, zapaleniu korzonków nerwowych, nerwobólach.

Za gorąco? Zjedz papryczkę chili!

Kapsaicyna ma również wpływ na temperaturę ciała. Po jednorazowym zażyciu niewielkiej dawki powoduje spadek temperatury ciała na skutek rozszerzenia obwodowych naczyń krwionośnych i zwiększenia powierzchni wymiany cieplnej. Jednak przy podawaniu regularnym w większych dawkach podnosi temperaturę ciała, powoduje zwiększone oddawanie energii pod postacią ciepła.

Dlaczego fani ostrych smaków są szczuplejsi?

Kapsaicyna pomaga w odchudzaniu. Wpływa na zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej w organizmie, bo utrudnia powstawanie białej tkanki tłuszczowej a pobudza proces termogenezy, czyli przetwarzania pożywienia na ciepło a nie na zapasy tłuszczu. Jednocześnie wpływa na produkcję enzymów katalizujących reakcje redukcji tłuszczów. Jednak jak dotąd nie stwierdzono czy pomaga w zapobieganiu efektowi jo-jo.

Papryka na robaka

Kapsaicyna pomaga również w walce z drobnoustrojami. W Azji ekstrakt z papryki chili używany jest do dezynfekcji ran, a regularne spożywanie niewielkich ilości papryki to lek w przypadku zaburzeń pracy układu pokarmowego. Kapsaicyna hamuje rozwój bakterii z rodziny Salmonelle Thypi powodujących dur brzuszny, a także pałeczek ropy błękitnej czy Helicobacter pylori odpowiedzialnych za wrzody żołądka. Regularne spożywanie niewielkich dawek kapsaicyny zmniejsza ryzyko wystąpienia wrzodów żołądka.

Odczuwasz dolegliwości związane z układem krążenia?  Sięgnij po chili!

Ostatnio bada się możliwości zastosowania papryki chili i kapsaicyny jako środka pomocnego w dolegliwościach układu krążenia. W krajach o dużym spożyciu papryki chili ataki serca i wylewy występują rzadziej. Związki zawarte w papryce redukują poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Mają właściwości antyoksydacyjne, hamują utlenianie złego cholesterolu dzięki czemu spowalniają rozwój arteriosklerozy. Kapsaicyna obniża ciśnienie krwi, ponieważ poszerza światła naczyń krwionośnych. Krew łatwiej przepływa i spada ciśnienie.

A nawet właściwości antynowotworowe!

W ciągu kilkunastu ostatnich lat przeprowadzono wiele badań nad właściwościami antynowotworowymi papryki chili. Potwierdzono hamujący wpływ kapsaicyny na rozwój nowotworu płuc, okrężnicy, prostaty, glejaka, czerniaka. Kapsaicyna powoduje apoptazę (rozpad) komórek rakowych, zapobiega również powstawaniu nowych naczyń krwionośnych dostarczających tlen do rosnącego guza. Prowadzone są dalsze badania nad wykorzystaniem tych właściwości w terapii.

Odrobina chili kontra cukier …

Spożywanie ostrej papryki możne być również pomocne w zapobieganiu występowania cukrzycy typu II. Wykazano, że jeśli w posiłku znajduje się papryka chili to ilość insuliny potrzeba do obniżenia poziomu cukru we krwi jest mniejsza. Stałe spożywanie papryki chili powoduje spadek zapotrzebowania na insulinę. Co ciekawe, jest to widoczne zwłaszcza u osób otyłych.

Krótka historia papryki chili

Papryka ostra pochodzi z Ameryki Środkowej i Południowej (np.: Meksyk, Gwatemala) i była uprawiana przez Indian już 7 tysięcy lat temu. Używano jej jako przyprawy do potraw, leku np. łagodzącego ból zębów, na wysypki i bóle skórne oraz jako środka bojowego.

Czy wiesz, że …

Gryzące opary smażonej papryki kierowano na wrogów w celu oślepienia przeciwników.

Do Europy dotarła w roku 1493, najpierw do Hiszpanii. W XVI w pojawiła się w Niemczech, Anglii na Węgrzech i na Bałkanach. Używano jej zamiast kosztownego w tamtych czasach pieprzu. Do Afryki i Indii przywiózł ją podobno Magellan. Obecnie jest uprawiana na całym świecie.

Źródła:

Kapsaicyna – właściwości, zastosowanie i perspektywy. Tomasz Pieńko Biul.Wydz.Farmacji WUM 2013,2,11-17
Rośliny lecznicze i bogate w witaminy. P. Czikow, J. Łaptiwe; PWRiL; Warszawa 1983
Ziołolecznictwo pod red. A. Ożarowskiego; PZWL; Warszawa 1983
The worlds healfiest food, George Mateljan

INFORMACJE PODSTAWOWE
Rodzinapiżmaczkowate
Nazwa systematycznabez lekarski (Sambucus nigra L)
ORAC*14 697
Kaloryczność73 kcal/100g
*ORAC (Oxygen Radical Absorbance Capacity) – zdolność pochłaniania reaktywnych form tlenu. Jednostką ORAC jest mikromol TE /100g
TABELA WARTOŚCI ODŻYWCZYCH
Wartość odżywcza
Woda88,02 g
Wartość energetyczna43 kcal/179 kJ
Białko1,87 g
Tłuszcz1,09 g
Węglowodany8,15 g
Błonnik1,5 g
Cukier5,30 g
Minerały
Wapń14 mg
Żelazo1,03 mg
Magnez23 mg
Fosfor43 mg
Potas322 mg
Sód9 mg
Cynk0,26 mg
Miedź0,129 mg
Mangan0,187 mg
Selen0,5mcg
Witamina C143,7 mg
Witamina B10,072 mg
Witamina B20,086 mg
Witamina B31,244 mg
Witamina B50,201 mg
Witamina B60,506 mg
Foliany23 mcg
Witamina A952 IU
Witamina E0,69 mg
Witamina K14 mcg
Karoten Beta534 mcg
Lutein + Zeaksantin709 mcg
Oprac. na podst. USDA National Nutrient Database