DAWNE MIARY I WAGI

Mielibyście ochotę gotować i piec według staropolskich przepisów? Zachęcamy do tego.

Rogale drożdżowe

“…4 łuty drożdży, pół kwarty mleka, masła kwaterka, pół tuzina jaj…”

Wydaje się jakby przepis był zaszyfrowany. Mamy dla Was tłumaczenia tych enigmatycznych zapisów:

 

Staropolskie miary objętości ciał sypkich

  • Łaszt = 30 korców = 60 półkorców = 120 ćwierci = 240 miarek = 960 garncy = 3840 kwart = 15 360 kwaterek = 3618 litrów
  • Korzec = 2 półkorce = 4 ćwierci = 8 miarek = 32 garnce = 128 kwart = 512 kwaterek = 120,6 litra
  • Półkorzec = 2 ćwierci = 4 miarki = 16 garncy = 64 kwarty = 256 kwaterek = 60,3 litra
  • Ćwierć warszawska = 2 miarki = 8 garncy = 32 kwarty = 128 kwaterek = 30,151 litra
  • Miarka (faska, miara) = 4 garnce = 16 kwart = 64 kwaterek = 15,07 litra
  • Garniec = 4 kwarty = 16 kwaterek = 3,7689 litra
  • Kwarta = 4 kwaterki = 0,9422 litra
  • Kwaterka = 0,2356 litra

 

Staropolskie miary objętości płynów

  • Beczka = 2 półbeczki = 14,4 konwi = 72 garnce = 144 półgarncy = 288 kwarty = 1152 kwaterki = 271,36 litra – w systemie miar wprowadzonym w 1764 roku. Wcześniej różnie w zależności od regionu i rodzaju płynu, np. beczka miodu ok. 48 l, beczka piwa między 130 a 160 l, wina 130 – 160 l.
  • Półbeczka = 36 garncy = 144 kwarty = 576 kwaterek = 136,68 litra
  • Antał = ćwierć beczki, w zależności od regionu od 35 do 90 litrów
  • Achtel = ósma część beczki
  • Baryła – ok. 70 litrów
  • Konew = 5 garncy = 20 kwart = 80 kwaterek = 18,845 litra
  • Garniec = 4 kwarty = 16 kwaterek = 3,7689 litra
  • Półgarniec = 2 kwarty = 8 kwaterek = 1,88445 litra
  • Kwarta = 4 kwaterki = 0,9422 litra
  • Kwaterka = 0,2356 litra

 

Staropolskie miary masy

  • Szyffunt (funt morski) = 2,6 centnara = 13 kamieni = 416 funtów = 832 grzywny = 13 312 łutów = 168,57 kg
  • Centnar (cetnar) = 5 kamieni = 160 funtów = 320 grzywny = 5120 łutów = 64,836 kg
  • Kamień = 32 funty = 64 grzywny = 1024 łuty = 12,967 kg
  • Funt warszawski = 2 grzywny = 32 łuty = 0,4052 kg
  • Grzywna (marka) = 16 łutów = 0,2026 kg
  • Łut = 12,66 g

 

Staropolskie jednostki rachuby

  • tuzin – 12 sztuk
  • mendel – 15, m. polski – 16
  • sztyga – 20
  • izba – 40
  • kopa – 60
  • wielka setka (dziesięć tuzinów) – 120
  • gros (tuzin tuzinów) – 144
  • wielki tysiąc (dziesięć grosów) – 1440
  • wielki gros (tuzin grosów) – 1728

 

Staropolskie handlowe miary długości

  • Sążeń (siąg) = 3 łokcie = 6 stóp = 9 sztychów = 12 ćwierci = 24 dłonie = 72 palce = 576 ziaren= 1787 mm
  • Łokieć = 2 stopy = 3 sztychy = 4 ćwierci = 8 dłoni = 24 palce = 192 ziarna = 595,54 mm
  • Stopa = 1,5 sztycha = 2 ćwierci = 4 dłonie = 12 palców = 96 ziaren = 297,77 mm
  • Sztych = 1 1/3 ćwierci = 2 2/3 dłoni= 8 palców = 64 ziarna = 198,51 mm
  • Ćwierć = 2 dłonie = 6 palców = 48 ziaren= 148,87 mm
  • Dłoń = 3 palce = 24 ziarna = 74,44 mm
  • Palec (CAL) = 8 ziaren = 24,82 mm
  • Ziarno = 3,10 mm

źródło: https://pl.wikipedia.org

Komentuj