Czarne porzeczki – niegdysiejszy eliksir młodości

Krótka historia czarnych porzeczek

Czarna porzeczka to roślina występująca w stanie dzikim w Europie i Azji w strefie klimatu umiarkowanego.

Pierwsze informacje o właściwościach leczniczych porzeczek pojawiły się w zielnikach z przełomu XV/XVI w. W Polsce znane od dawna. Sok z porzeczek służył, jako lek na żołądek, gorączkę.

Sok porzeczkowy występuje w przepisach z około 1685 r (Moda bardzo dobra smażenia różnych konfektów….). W „Kucharzu doskonałym„ Wojciecha Wielądka z roku 1786 mamy parę przepisów z użyciem porzeczek. Pierwsze wzmianki o uprawach pojawiły się we Francji w XVIII w. Nazywano je wtedy eliksirem młodości. Podczas II wojny światowej uprawa porzeczek, jako owoców bogatych w witaminę C bardzo się upowszechniła, zastępowały niedostępne w Europie cytrusy. W Anglii podawano dzieciom za darmo sok z czarnych porzeczek na wzmocnienie.

Wartości odżywcze czarnych porzeczek

Czarna porzeczka zawiera od 10-17 % cukrów, kwasy organiczne (4%), pektyny (3%), bardzo dużo witaminy C, wit.P, związki garbnikowe, olejek eteryczny oraz cenny kwas gamma-linolenowy.

Antocyjany, cenne barwniki występujące w porzeczkach mają wiele właściwości prozdrowotnych. Hamują prozapalny enzym cyklooksygenazę 1 i 2 i przez to zapobiegają występowanie w organizmie niepożądanych stanów zapalnych, obrzęków. Dzięki temu porzeczki mogą być pomocne w zwalczaniu artretyzmu, reumatyzmu.

Związki zawarte w porzeczkach działają podobnie do aspiryny czy ibuprofenu, ale nie mają takich skutków ubocznych.

Sok z porzeczek może zapobiegać bólom i skurczom w trakcie aktywności fizycznej, zapobiega uszkodzeniom mięśni i stawów.

Antocyjany zapobiegają też powstawaniu rakotwórczych nitrozoamin powstających po spożyciu żywności konserwowanej azotanami np. wędlin. Antocyjany i polisacharydy występujące w porzeczkach mają działanie stymulujące system odpornościowy organizmu, mogą być też toksyczne dla komórek raka.

W nasionach porzeczek występują cenne kwasy tłuszczowe (47% kwas linolowy, 14% alfa –linolenowy i 12% gamma linolenowy). Kwasy tłuszczowe organizm wykorzystuje do wytwarzania substancji pomocnych w zwalczaniu chorób związanych ze stanami zapalnymi jak reumatyzm, artretyzm, dna.

Kwas gamma linolenowy (GLA), dość rzadko występujący niezbędny nienasycony kwas tłuszczowy uważany jest za silny czynnik przeciwmiażdżycowy.

Porzeczka ma jeden z wyższych indeksów ORAC wśród owoców – wynosi on 7957 jedn. Dzięki zawartości antocyjanów i witaminy C, bardzo silnych antyoksydantów usuwających wolne rodniki.

Owoce porzeczki dzięki dużej zawartości pektyn działają oczyszczająco na przewód pokarmowy, oczyszczają organizm z toksyn.

Kwasy owocowe wpływają korzystnie na procesy gnilne, tanina działa przeciwzapalnie. Mają właściwości bakterio- i wirusobójcze, pomagają w walce z przeziębieniem. Owoce wspomagają leczenie wątroby i nerek są moczopędne, mogą zapobiegać powstawaniu kamieni nerkowych.

Zawartość witaminy C i rutyny wzmacnia naczynia krwionośne.

Olejki eteryczne zawarte w porzeczkach pobudzają apetyt, wspomagają wydzielanie soków trawiennych.

Porzeczki pobudzają funkcjonowanie wątroby, nerek, trzustki. Sok porzeczkowy, dzięki właściwościom bakteriobójczym jest dobrym środki przeciwpróchniczym. Koncentrat z czarnej porzeczki jest stosowany, jako środek antydepresyjny.

INFORMACJE PODSTAWOWE
Rodzinaagrestowate
Nazwa systematyczna Czarna porzeczka (Ribes nigrum)
ORAC*7 957
Kaloryczność63 kcal/100g
*ORAC (Oxygen Radical Absorbance Capacity) – zdolność pochłaniania reaktywnych form tlenu. Jednostką ORAC jest mikromol TE /100g
TABELA WARTOŚCI ODŻYWCZYCH
Wartość odżywcza
Woda81,96 g
Wartość energetyczna63 kcal/264 kJ
Białko1,4 g
Tłuszcz0,41 g
Węglowodany15,38 g
Błonnik g
Cukier g
Minerały
Wapń55 mg
Żelazo1,54 mg
Magnez24 mg
Fosfor59 mg
Potas322 mg
Sód2 mg
Cynk0,27 mg
Miedź0,086 mg
Mangan0,25 mg
Selen mcg
Witamina C181 mg
Witamina B10,05 mg
Witamina B20,05 mg
Witamina B30,3 mg
Witamina B50,398 mg
Witamina B60,066 mg
Foliany mcg
Witamina A230 IU
Witamina E1,0 mg
Witamina K mcg
Karoten Beta mcg
Lutein + Zeaksantin mcg
Oprac. na podst. USDA National Nutrient Database