Borówka czy żurawina?

Borówka czy żurawina?

Owoce

Oba owoce są bardzo podobne – są to małe, czerwone kuleczki. Zarówno żurawina, jak i borówka brusznica wyróżniają się mocno kwaśnym smakiem. Jednak owoce żurawiny są znacznie większe od borówki brusznicy i nierównomiernie pokryte kolorem. Ich średnica – w wersji wielkoowocowej – to ok. 1 cm. Borówka brusznica ma zaś małe, drobniutkie owoce jednolicie czerwone.

Występowanie

Żurawina w naturalnym środowisku najczęściej rośnie na bagnach torfowych. Poza tym żurawina leży poziomo przy ziemi i nie ma pędów pionowych. Żurawina jest także uprawiana, zwłaszcza jej okazała odmiana, czyli żurawina wielkoowocowa. Mniejsze owoce ma żurawina błotna.

Borówka brusznica rośnie powszechnie w naszych lasach sosnowych i mieszanych, umiarkowanie suchych – dlatego można często znaleźć borówki podczas spacerów po lesie. Krzewiny są niewysokie – ok. 20-30 cm.

Zastosowanie w kuchni

To popularne składniki przetworów, dżemów czy nalewek.

W Polsce z borówki brusznicy, zwanej też borówką czerwoną i z żurawiny robi się galaretki i konfitury serwowane zwykle z dziczyzną czy czerwonym mięsem. Z kolei z pędów i listków borówek wykonuje się dekoracje wielkanocne.

Żurawina wykorzystywana w gastronomii to ta pochodząca z Ameryki, czyli żurawina wielkoowocowa, która powoli wypiera naszą rodzimą borówkę leśną. Najczęściej żurawina w postaci suszonej wykorzystywana jest jako słodka przekąska. Z powodzeniem można jej użyć do deserów, wzbogacić poranną porcję musli lub wykorzystać jako składnik sosów, dodatek do mięs. Dobrze smakują również ciasta z żurawiną.

Właściwości

Żurawina zawieraja bardzo dużo witaminy C. Najważniejszym jej składnikiem są poliantocyjanidy, które są jednym z najsilniejszych antyoksydantów. Zwalcza zapalenie pęcherza. Zawarte w niej substancje wyściełają ściany dróg moczowych, nie pozwalając bakteriom na ich zasiedlenie. Dzięki temu bakterie są szybko usuwane z organizmu. mniejsza ryzyko zawału. Picie jednej szklanki soku żurawinowego dziennie podnosi poziom dobrego cholesterolu. Zapobiega próchnicy. Działa tu ten sam mechanizm co w przypadku infekcji pęcherza. Chroni przed wrzodami żołądka. Zwalcza bakterie Helicobajucter pylori odpowiedzialne za większość przypadków tej choroby. Pokonuje wolne rodniki. Dzięki temu zmniejsza ryzyko wielu chorób, m.in. Alzheimera i Parkinsona, nowotworów, zaćmy, reumatyzmu.

Borówka brusznica (czerwona) to roślina, która ma liczne właściwości i lecznicze działanie. Do celów leczniczych stosuje się zarówno owoce borówki leśnej jak i liście. Owoce znajdują zastosowanie w regulowaniu pracy układu pokarmowego i wspomaganiu procesów trawiennych, natomiast liście leczą schorzenia układu moczowego. Liście borówki brusznicy zawierają kwas chinowy, w owocach znajdują się za to kwas jabłkowy i benzoesowy. Liście brusznicy są bogate we flawonoidy, glikozydy, antocyjaniny i sole mineralne. Owoce posiadają szczególnie dużo witaminy C,  a także witaminy A i P. Borówka wykazuje lecznicze działanie ściągające i antyseptyczne. Liście borówki zrywa się jesienią lub wczesną wiosną i suszy. Owoce można przetwarzać oraz spożywać na surowo.

Różnice między borówką, a żurawiną są niewielkie. Co najważniejsze oba owoce zawierają wiele cennych składników odżywczych i mają korzystny wpływ na organizm. Warto sięgać jak najczęściej po jedne i drugie.

 

Truskawki

Truskawki

Truskawki wykazują wiele właściwości prozdrowotnych dzięki bogactwu występujących w nich witamin, mikroelementów i związków organicznych.

Należą jak wszystkie owoce jagodowe, do grupy produktów o silnych właściwościach antyutleniających i przeciwzapalnych. Witamina C, mangan, licznie występujące w tych owocach polifenole takie jak antocyjanidyny, flawonole, taniny, mają właściwości antyutleniające, przeciwzapalne, uszczelniające naczynia krwionośne, rozkurczowe, moczopędne.

 

Czy wiesz, że …

Polska jest jednym z największych producentów truskawek na świecie.

 

Truskawki jak czerwone wino

Truskawki zawierają też resweratrol, silny antyutleniacz występujący między innymi w czerwonym winie. Połączone działanie tych substancji ma korzystne działanie na system krwionośny, zmniejsza utlenianie tłuszczy w naczyniach krwionośnych oraz ilość tłuszczu krążącego w krwi, w tym złego cholesterolu LDL.

Chroniczne nadmierne stany zapalne w połączeniu z nadmiernym stresem tlenowym uważa się za pierwsze czynniki w rozwoju komórek rakowych. Truskawki bogate w związki antyoksydacyjne i przeciwzapalne mogą hamować rozwój tych procesów. Mechanizm ten nie jest do końca poznany, ale badania prowadzone na zwierzętach wskazują, że zawarty w truskawkach kwas elagowy podnosi aktywność niektórych enzymów antyoksydacyjnych, a z drugiej strony zmniejsza aktywność enzymów prozapalnych.

 

Czy wiesz, że …

Truskawki powstały w Europie około roku 1750 r w wyniku przypadkowego skrzyżowania przywiezionych z Ameryki dwu odmian poziomek – poziomki chilijskiej i wirginijskiej.

Nowa roślina – truskawka, dzięki swoim zaletom rozprzestrzeniła się na całym świecie.

 

Odrobina słodyczy nie zaszkodzi …

Zaobserwowano, że jedzenie 1-2 szklanek truskawek przez okres 1-3 miesięcy może obniżyć ciśnienie krwi. Wykazano, ze zjedzenie 150 g truskawek z 5-6 łyżkami cukru nie powoduje poniesienia poziomu cukru we krwi. Wydaje się, że zawarta w truskawkach elagotanina hamuje aktywność enzymu rozkładającego skrobię na cukry proste, przez co zapobiega podnoszeniu się poziomu cukru we krwi.

Początkowe badania wskazują na korzystny wpływ związków występujących w truskawkach na oznaki starzenia – poprawa funkcji poznawczych, lepsza koordynacja ruchowa, zmniejszenie chronicznych stanów zapalnych, artretyzmu.

 

Truskawki dobre na bakterie, nerki i piękną sylwetkę …

Dzięki zawartości żelaza mają właściwości krwiotwórcze, zawartość fosforu i magnezu wspomaga pracę systemu nerwowego, zawierają salicylany oraz fitoncydy (tak jak czosnek), mogą więc mieć właściwości bakteriobójcze. Mają sporo błonnika w tym pektynę, dzięki czemu oczyszczają jelita. Są zasadotwórcze, obniżają kwasowość moczu są więc polecane w schorzeniach nerek. Zawierają enzym bromelinę, który odpowiada za rozkład białek i wspomaga odchudzanie.

 

Truskawki powinno się jeść świeże, bo wtedy mają najwięcej wartości, lub przetworzone w małym stopniu, np. w kompotach. W temperaturze 175 st.C tracą większość właściwości prozdrowotnych. Wiele cennych składników znajduje się pesteczkach truskawek warto więc jeść całe owoce.

Papryka chili, czyli paląca odpowiedź na codzienne problemy

Papryka chili, czyli paląca odpowiedź na codzienne problemy

 

Dlaczego papryka chili jest ostra?

Za jej ostry smak odpowiada związek kapsaicyna, obecny w papryce w różnych ilościach. U odmian najostrzejszych jest to około 1-1,9%. Oprócz kapsaicyny papryka zawiera białko, błonnik, sporo żelaza, magnezu, fosforu, miedzi. Jest bogatym źródłem witaminy C, A, E.

 

Kapsaicyna na bóle

Od wieków wykorzystywane są jej właściwości przeciwbólowe i rozgrzewające. Kapsaicyna wyłącza niejako receptory i sprawia, że nie czujemy bólu. Nie wywołuje przy tym niepożądanych reakcji na skórze (jak np. bąble) dlatego używana jest jako składnik wielu kremów, maści, plastrów stosowanych przy bólach kośćcowych, mięśniowo–stawowych, zapaleniu korzonków nerwowych, nerwobólach.

Za gorąco? Zjedz papryczkę chili!

Kapsaicyna ma również wpływ na temperaturę ciała. Po jednorazowym zażyciu niewielkiej dawki powoduje spadek temperatury ciała na skutek rozszerzenia obwodowych naczyń krwionośnych i zwiększenia powierzchni wymiany cieplnej. Jednak przy podawaniu regularnym w większych dawkach podnosi temperaturę ciała, powoduje zwiększone oddawanie energii pod postacią ciepła.

Dlaczego fani ostrych smaków są szczuplejsi?

Kapsaicyna pomaga w odchudzaniu. Wpływa na zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej w organizmie, bo utrudnia powstawanie białej tkanki tłuszczowej a pobudza proces termogenezy, czyli przetwarzania pożywienia na ciepło a nie na zapasy tłuszczu. Jednocześnie wpływa na produkcję enzymów katalizujących reakcje redukcji tłuszczów. Jednak jak dotąd nie stwierdzono czy pomaga w zapobieganiu efektowi jo-jo.

Papryka na robaka

Kapsaicyna pomaga również w walce z drobnoustrojami. W Azji ekstrakt z papryki chili używany jest do dezynfekcji ran, a regularne spożywanie niewielkich ilości papryki to lek w przypadku zaburzeń pracy układu pokarmowego. Kapsaicyna hamuje rozwój bakterii z rodziny Salmonelle Thypi powodujących dur brzuszny, a także pałeczek ropy błękitnej czy Helicobacter pylori odpowiedzialnych za wrzody żołądka. Regularne spożywanie niewielkich dawek kapsaicyny zmniejsza ryzyko wystąpienia wrzodów żołądka.

Odczuwasz dolegliwości związane z układem krążenia?  Sięgnij po chili!

Ostatnio bada się możliwości zastosowania papryki chili i kapsaicyny jako środka pomocnego w dolegliwościach układu krążenia. W krajach o dużym spożyciu papryki chili ataki serca i wylewy występują rzadziej. Związki zawarte w papryce redukują poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Mają właściwości antyoksydacyjne, hamują utlenianie złego cholesterolu dzięki czemu spowalniają rozwój arteriosklerozy. Kapsaicyna obniża ciśnienie krwi, ponieważ poszerza światła naczyń krwionośnych. Krew łatwiej przepływa i spada ciśnienie.

A nawet właściwości antynowotworowe!

W ciągu kilkunastu ostatnich lat przeprowadzono wiele badań nad właściwościami antynowotworowymi papryki chili. Potwierdzono hamujący wpływ kapsaicyny na rozwój nowotworu płuc, okrężnicy, prostaty, glejaka, czerniaka. Kapsaicyna powoduje apoptazę (rozpad) komórek rakowych, zapobiega również powstawaniu nowych naczyń krwionośnych dostarczających tlen do rosnącego guza. Prowadzone są dalsze badania nad wykorzystaniem tych właściwości w terapii.

 

Odrobina chili kontra cukier …

Spożywanie ostrej papryki możne być również pomocne w zapobieganiu występowania cukrzycy typu II. Wykazano, że jeśli w posiłku znajduje się papryka chili to ilość insuliny potrzeba do obniżenia poziomu cukru we krwi jest mniejsza. Stałe spożywanie papryki chili powoduje spadek zapotrzebowania na insulinę. Co ciekawe, jest to widoczne zwłaszcza u osób otyłych.

Krótka historia papryki chili

Papryka ostra pochodzi z Ameryki Środkowej i Południowej (np.: Meksyk, Gwatemala) i była uprawiana przez Indian już 7 tysięcy lat temu. Używano jej jako przyprawy do potraw, leku np. łagodzącego ból zębów, na wysypki i bóle skórne oraz jako środka bojowego.

Czy wiesz, że …

Gryzące opary smażonej papryki kierowano na wrogów w celu oślepienia przeciwników.

Do Europy dotarła w roku 1493, najpierw do Hiszpanii. W XVI w pojawiła się w Niemczech, Anglii na Węgrzech i na Bałkanach. Używano jej zamiast kosztownego w tamtych czasach pieprzu. Do Afryki i Indii przywiózł ją podobno Magellan. Obecnie jest uprawiana na całym świecie.


Źródła:

Kapsaicyna – właściwości, zastosowanie i perspektywy. Tomasz Pieńko Biul.Wydz.Farmacji WUM 2013,2,11-17
Rośliny lecznicze i bogate w witaminy. P. Czikow, J. Łaptiwe; PWRiL; Warszawa 1983
Ziołolecznictwo pod red. A. Ożarowskiego; PZWL; Warszawa 1983
The worlds healfiest food, George Mateljan

Leśne jagody

Leśne jagody

Antyoksydanty zawarte w jagodach mają dobroczynny wpływ na cały organizm:

– wspomagają układ sercowo-naczyniowy, bo obniżają poziom trójglicerydów,
– regulują poziom tłuszczów w krwi, redukują poziom złego cholesterolu HDL, a podnoszą poziom dobrego cholesterolu LDL,
– chronią błony komórkowe,
– pomagają zachować elastyczność naczyń krwionośnych,
– regulują ciśnienie krwi – obniżają zbyt wysokie ciśnienie,
– zwiększają szczelność naczyń krwionośnych,
– wykazują działanie przeciwzakrzepowe, są, więc pomocne w profilaktyce schorzeń układu krwionośnego,
– pomagają w regeneracji mięśni po nadmiernym wysiłku.

 

Jagody a szok tlenowy

Jagody są bardzo bogate w związki o charakterze przeciwzapalnym i antyutleniającym m.in. antocyjany (myrtyllinę), hydroksykwasy, flawonole, resweratrol. Dzięki temu mają dobroczynny wpływ na nasz organizm. Zapobiegają powstawaniu szoku tlenowego.

 

Szok tlenowy to zachwianie równowagi pomiędzy stałą produkcją reaktywnych form tlenu a ich likwidacją przez organizm w różnych procesach neutralizacji i wiązania wolnych rodników. Wolne rodniki niszczą organizm i są przyczyną starzenia i wielu stanów chorobowych.

 

Resweratrol, zawarty w jagodach bardzo silny antyutleniacz uważa się za związek wydłużający życie, zapobiegający starzeniu a nawet cofający procesy starzenia tkanek. Uważa się, że przyczynia się on do długowieczności Francuzów, bo zawarty jest również w czerwonym winie.

 

Leśne jagody dla starych i młodych

Według najnowszych badań przeprowadzonych na osobach powyżej 76 roku życia poprawiają pamięć i sprawność umysłową, ponieważ zmniejszają utrudnienia w przesyle impulsów między neuronami, chronią komórki nerwowe przed niszczącym działaniem aktywnego tlenu.

Regulują poziom cukru we krwi, co jest istotne dla osób chorych na cukrzycę i osób otyłych.

Wzmacniają i uszczelniają naczynia krwionośne również te najmniejsze, dzięki czemu poprawiają mikro krążenie. Wpływa to pozytywnie na stan naszych oczu, zapobiega chorobom zwyrodnieniowym oka. Wspomaga regenerację siatkówki oka. Zmniejsza również podatność na żylaki, pajączki, rozszerzone naczynka, zapobiega wylewom podskórnym (siniakom).

Antocyjany hamują rozpad kolagenu spowodowany promieniowaniem UV, więc wzmacniają strukturę tkanek, skóry, spowalniają powstawanie zmarszczek.

 

Jagody i układ pokarmowy

Jagody są skutecznym, znanym od wieków lekiem przeciwbiegunkowym. Zawierają garbniki, które hamują przepuszczalność błon śluzowych jelit a przez to powstawanie płynnych stolców. Niszczą również drobnoustroje chorobotwórcze takie jak Shigella, Salmonella, Escherichia Coli nawet oporne na antybiotyki. Mają działanie przeciwzapalne i przeciwkrwotoczne. Antocyjany zawarte w jagodach wiążą toksyny bakteryjne i inne szkodliwe związki, które są następnie wydalane.

Owoce jagód mogą być istotne w profilaktyce chorób nowotworowych, zwłaszcza układu pokarmowego. Występujący w jagodach kwas kumarowy może zapobiegać powstawaniu raka żołądka poprzez ograniczenie powstawania rakotwórczych nitrozoamin, obecne w jagodach flawonole mogą zmniejszać ryzyko zachorowania na raka trzustki.

 

Czy wiesz, że:

Czarne jagody występują w stanie naturalnym w Europie, Azji, Ameryce, były zbierane i jedzone od czasów prehistorycznych i od dawna znane są ich właściwości lecznicze.

 

Jagody są pomocne w zaburzeniach jelitowych, w owrzodzeniu okrężnicy. Można je stosować również, jako środek zwalczający glisty ludzkie i owsiki u dzieci. Dzięki zawartości błonnika oraz właściwościom wiążącym i ułatwiającym wydalanie toksyn jagody mogą być pomocne w profilaktyce raka jelita grubego.

Zawierają również sporo garbników mających właściwości bakteriobójcze, przeciwwirusowe i ściągające, błonnik, sole mineralne.

 


Źródła:

  1. Whfoods
  2. Owoce z lasów i pól Irena Gumowska
  3. Ziołolecznictwo pod, red. Aleksandra Ozarowskiego

Kapusta czerwona

Kapusta czerwona

Wybieraj kapustę czerwoną – dostarczaj wiele cennych dla naszego organizmu związków!

Ważnym składnikiem kapusty są polifenole i glukozynolaty, coraz lepiej poznawane związki o właściwościach antyutleniających, antyzapalnych. Kapusta czerwona jest znacznie bogatsza w polifenole od kapusty białej. W 100 g kapusty czerwonej znajduje się aż 196,5 mg polifenoli, z czego 28,3 mg stanowią bardzo cenne przeciwzapalne antocyjaniny.

Ostatnio przeprowadzono wiele badań sprawdzających, czy związki występujące w kapuście mogą mieć działanie zapobiegające wystąpieniu nowotworów. Badania te wykazały, że w kapuście występują 3 grupy związków o właściwościach antynowotworowych. Są to antyoksydanty, związki antyzapalne i glukozynolany.

Właściwości antyutleniające zawdzięcza kapusta dużej zawartości witaminy C, A oraz polifenoli. Związki te zapobiegają wystąpieniu groźnego dla organizmu stresu tlenowego. Stres tlenowy powoduje zniszczenia i zmiany w komórkach prowadzące do powstawania nowotworów.

Związki o właściwościach antyzapalnych, polifenole, pomagają zapobiegać niepożądanym chronicznym stanom zapalnym, przyczynom wielu chorób.

 

Dlaczego glukozynolany występujące w kapuście czerwonej są cenne dla zdrowia.

Występujące w kapuście glukozynolany przekształcają się w organizmie na izotiocyjaniany i indole o właściwościach antynowotworowych. Glukozynolany z kapusty czerwonej przekształcają się w uważany za najcenniejszy w zwalczaniu nowotworów sulforafan.

Związki te mogą zapobiegać rakowi:

* piersi

* pęcherza

* jelita grubego

* prostaty.

Związki te działają również korzystnie na żołądek i wyściółkę jelit, regulują populacje bakterii Helicobacter pylori i w ten sposób zapobiegają powstawaniu wrzodów żołądka.

 

Za wysoki cholesterol? Jedź kapustę!

Kapusta redukuje również poziom cholesterolu. Błonnik kapusty składa się ze związków, które wiążą cząsteczki kwasu żółciowego w jelitach, są następnie wydalane wraz ze związanym wcześniej tłuszczem. Aby uzupełnić braki kwasu żółciowego organizm czerpie go z istniejącego cholesterolu i w ten sposób obniża się jego poziom.

Kapusta zawiera sporo siarki wpływającej korzystnie na kondycję skóry, włosów, paznokci.

 

Przetwory lepsze od świeżej kapusty czerwonej!

Właściwości antyutleniające kapusty wzrastają po poddaniu jej obróbce, szatkowaniu i podgrzaniu. Podczas przygotowania potraw z kapusty warto ją posiekać i odstawić na 10-15 min, ponieważ po rozcięciu ścian komórek obecne w kapuście enzymy uaktywniają się i przekształcają zawarte w niej glukozynolaty na cenne izotiocyjaniny. Najcenniejsza ze względów zdrowotnych jest kapusta parzona przez 10-15 minut, polana oliwą – taka jak nasza. Odpowiednio przyrządzoną kapustę mogą jeść również osoby z problemami trawiennymi.

Krótka historia kapusty

Nie wiadomo dokładnie skąd pochodzi kapusta i gdzie pojawiła się najpierw w znanej nam formie głowiastej. Kapusta była uprawiana w starożytnej Grecji i Rzymie i ceniona za wartości odżywcze i lecznicze. Do Europy przypuszczalnie dotarła wraz z Celtami, około 600 lat p.n.e.

W Polsce znana już we wczesnym średniowieczu, popularna w późniejszych okresach.

O przechowywaniu kapusty na zimę pisze Mikołaj Rej w swoim “Żywocie człowieka poczciwego”. Kapusta była powszechnie uprawiana również u naszych sąsiadów w Niemczech i na Rusi.

Od wieków wykorzystywano też właściwości lecznicze kapusty. Okłady z liści przykładano na bolące stawy, reumatyzm, obrzęki, zranienia. Sok z kapusty stosowano na ogólne wzmocnienie organizmu, przy anemii, na wrzody żołądka.

Buraczki

Buraczki

Dlaczego warto jeść buraki?

Betacjaniny –  bawrniki o silnych właściwościach przeciwutleniających –  mogą wstrzymać rozwój struktur nowotworowych biorąc bezpośredni udział w mechanizmach komórkowych. Badania wskazują, że mogą zatrzymać rozwój nowotworu skóry, płuc, piersi, jelita grubego, żołądka. Powodują apoptozę, czyli śmierć komórek nowotworowych. Działają osłonowo na wątrobę. W chwili obecnej buraki są głównym źródłem pozyskiwania betacjanin.

 

Kwas foliowy występujący w burakach:

* w wyjątkowo dużej ilości jest niezbędny w diecie kobiet w ciąży, zapobiega wadom rozwojowym dziecka w pierwszym okresie rozwoju;

* zapobiega wapnieniu naczyń krwionośnych;

* wzmacnia odporność organizmu;

* wspomaga rozwój tkanek

* wzmacnia włosy, paznokcie, opóźnia siwienie.

 

Zawarty w burakach kobalt jest niezbędny do tworzenia czerwonych ciałek krwi, zapobiega anemii.

Poza tym buraki zawierają potas, wapń, żelazo, magnez, mangan, witaminę A, C, B1.

Buraki obniżają ciśnienie krwi, oczyszczają organizm, mają sporo błonnika, dzięki czemu ułatwiają trawienie. Są zalecane w diecie osób po przebytych operacjach jelita grubego. Są zasadotwórcze, odkwaszają organizm, warto, więc jeść je z mięsem. Hamują również zmiany komórek wywołane przez nitryt dodawany powszechnie, jako konserwant do wędlin.

 

Krótka historia buraków:

Buraki pochodzą z Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, gdzie były uprawiane w czasach antycznych. Pierwsza wzmianki o uprawie buraka pochodzą z Babilonii, Zapisy z 722 r. p.n.e mówią, że były uprawiane w ogrodach króla Meodakaba. Najpierw jadano buraczane liście, dopiero Rzymianie zaczęli jadać również korzenie.

W Polsce jadano buraki na dworze króla Władysława Jagiełły. W naszym kraju były od dawna popularne. Mikołaj Rej w swoim „Żywocie człowieka poczciwego„ daje przepis na ćwikłę zwąc ją „panią ćwikłą „ i zachwala jej wyborny smak. Buraki służyły również do celów kosmetycznych -buraczkami panienki malowały sobie rumieńce.

 


Wybrana literatura:

“The worlds healthiest food” George Mateljan
“Healing foods” Katherine Wright
“Znaczenie fizjologiczne oraz biodostępność dostępność betacjaniny” Monika Szalaty
www.nal.usda.gov

Śliwki

Śliwki

Śliwki europejskie pochodzą prawdopodobnie z rejonu Morza Kaspijskiego. Znane są od około 4000 lat. Pierwsi uprawiali je Syryjczycy i Persowie, w Europie Grecy i Rzymianie. Mikołaj Rej w swoim „Żywocie człowieka poczciwego” wspomina o pożytkach płynących z uprawy śliwek.

 

Dlaczego warto jeść śliwki i ich przetwory

Śliwki zawierają cenne antyoksydanty takie jak witamina C oraz polifenole – kwas chlorogenowy i noechlorogenowy. Substancje te zapobiegają uszkodzeniom komórek wywoływanym przez wolne rodniki, zwłaszcza uszkodzeniom tłuszczy występujących w neuronach, tłuszczy budujących błony komórkowe. Chronią również cholesterol przed utlenieniem, dzięki czemu nie powstają szkodliwe dla organizmu związki, które między innymi wbudowują się w naczynia krwionośne uszkadzając je.

 

Potas, który również znajduje się w śliwkach pomaga regulować ciśnienie krwi, wspomaga serce. Duża zawartość wielu witamin z grupy B oraz magnezu działa korzystnie na system nerwowy. Śliwki ułatwiają absorpcję żelaza przez organizm, mają też sporo fosforu, są, więc cennym ich źródłem dla dzieci i wegetarian.

Osoby mające problemy z pękającymi naczynkami krwionośnymi powinny jeść śliwki, bo zawierają one sporo wit. K regulującej proces krzepnięcia krwi oraz wit. C uszczelniającej naczynia krwionośne.

Śliwki mają sporo cennego błonnika w skład, którego wchodzi pektyna pobudzająca perystaltykę jelit i wymiatająca z jelit zalegające w nich resztki pokarmowe oraz sorbitol mający działanie przeczyszczające . Dzięki temu powodują opróżnienie jelit i zapobiegają chorobom jelita grubego. Mogą jednak powodować wzdęcia.

 

Śliwki nie są wskazane dla osób cierpiących na schorzenia wątroby. Śliwki suszone mają skondensowane wartości owoców świeżych, ale są konserwowane sorbinianem potasu, aby nie pleśniały.

 

Jedz żurawinę!

Jedz żurawinę!

Jeść żurawinę w każdej postaci!

Występujące w żurawinach antyoksydanty działają najlepiej w grupie, razem. Dobrze jest wiec jeść cały owoc. Związki te tracą swe właściwości w temp. powyżej 175 st. C. Warto, więc jest spożywać je na surowo lub w przetworach przygotowanych w niższej temperaturze (syropy, przetwory pasteryzowane).


Wpływ żurawiny na zapobieganie i leczenie chorób układu dróg moczowych

Związki występujące w żurawinach – proantocyjanidyny (PAC) utrudniają adhezję (możliwość przylegania i zagnieżdżenia się w drogach moczowych) bakterii z grupy E. Coli będących głównym powodem stanów zapalnych pęcherza i dróg moczowych. Wykazano również działanie ekstraktów żurawiny na szczepy antybiotykooporne Escherichia coli.

Jeśli chcesz ograniczyć konieczność stosowania antybiotyków w trakcie leczenia infekcji dróg moczowych systematycznie jedz żurawinę i jej przetwory.

 


Żurawina a choroby dziąseł i przyzębienia

Zaskakujące? A jednak – żurawina hamuje agregację i adhezję komórek bakteryjnych do powierzchni zębów. Bakterie, którym uda się “przytwierdzić” do zębów w połączeniu z węglowodanami tworzą płytkę nazębną, która jest główną przyczyną zmian próchniczych i stanów zapalnych dziąseł. Żurawina ogranicza tworzenie się płytki nazębnej.


Dobroczynny żurawiny wpływ na układ trawienny

Wstępne badania wskazują, że żurawiny mogą korzystnie wpływać na florę bakteryjną występująca w układzie trawiennym. Sprzyjają rozwojowi bakterii korzystnych dla zdrowia (bifidobacterii) a redukują występowanie bakterii szkodliwych dla naszego organizmu np. z grupy E. Coli. Wykazano również, że utrudniają adhezję  do komórek epitelialnych baketrii Helicobacter pylori odpowiedzialnej za chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy.

Co więcej żurawina wspomaga przeminę materii i detoksykację organizmu poprawiając efektywność diet.


Działanie kardiologiczne żurawiny

Związki występujące w żurawinach mogą wpływać na obniżenie produkcji cytokin oraz enzymów prozapalnych. Mają też silne właściwości antyoksydacyjne. Zmniejszenie możliwości występowania niepożądanych stanów zapalnych oraz zmniejszenie ryzyka wystąpienia stresu tlenowego wpływa na mniejsze prawdopodobieństwa występowania chorób serca i układu krwionośnego. Może to zmniejszyć ryzyko wystąpienia arteriosklerozy (czyli grubienia sztywnienia ścian naczyń krwionośnych i ich zablokowania), obniża poziom złego cholesterolu LDL, pomaga obniżyć ciśnienie krwi.


Inne działania żurawiny

Dodatkowo żurawina wykazuje właściwości przeciwnowotworowe, przeciwdrobnoustrojowe, wydatnie obniża ryzyko zapadania na choroby Alzheimera i Parkinsona, łagodzi skutki menopauzy.


 

Czytaj więcej

Pomidory

Pomidory

Krótka historia pomidorów

Pomidory pochodzą z Ameryki Południowej, dzikie formy występują dziś w Peru, Ekwadorze. Uprawiane były przez Azteków w Meksyku około 500 lat p.n.e. Po odkryciu Ameryki Hiszpanie sprowadzili roślinę na Karaiby, na Filipiny, do Europy.

Pierwsze wzmianki o uprawie pomidorów na Starym Kontynencie pochodzą z 1540 r. Początkowo uprawiane były w wielu krajach, jako roślina ozdobna. Traktowano pomidory jak roślinę trującą ze względu na występującą w całej roślinie solaninę. Ten trujący związek, odporny na ogrzewanie nie występuje na szczęście w dojrzałych owocach pomidorów.

Około roku 1600 pomidory były już powszechnie spożywane w Hiszpanii skąd rozpowszechniały się na kraje ościenne. W 1692 w książce kucharskiej wydanej w Neapolu pojawiają się przepisy na potrawy z pomidorów. W centralnych Włoszech, w Toskanii zaczęto je jadać pod koniec XVII wieku. W krajach anglosaskich długo uważane za trujące, do użytku kulinarnego weszły w XVIII w.

Do Polski podobno sprowadziła je królowa Bona, ale upowszechniły się tak naprawdę w XIX wieku. Dzisiaj należą do najbardziej popularnych warzyw na całym świecie.

Wartości odżywcze pomidorów

Pomidory zawierają wiele cennych dla naszego organizmu i coraz lepiej poznanych składników odżywczych. Co ciekawe związki  te (a zwłaszcza likopen) są lepiej przyswajalne w przetworach, po ogrzaniu i rozdrobnieniu warzywa. Dlatego warto sięgać po prawdziwy ketchup czy przecier pomidorowy.


W pomidorach znajdują się związki wspomagające pracę układu sercowo-naczyniowego. Mają sporo potasu regulującego pracę serca i ciśnienie krwi. Dzięki dużej ilości różnorodnych antyutleniaczy (witamina C i E, związków flawonowych, karotenoidow, przede wszystkim likopenu) pomagają uporać się z wolnymi rodnikami i powodowanym przez nie stresem oksydacyjnym.

Pomagają obniżyć ryzyko utleniania lipidów krążących we krwi. Chroniczne utlenianie tłuszczów prowadzi do silnej odpowiedzi naszego systemu odpornościowego, niepożądanych stanów zapalnych i w efekcie do niszczenia naczyń krwionośnych. Dzięki antyutleniaczom maleje ryzyko zniszczenia ścianek naczyń krwionośnych, ich zatykania i arteriosklerozy.

Związki występujące w pomidorach mogą obniżyć poziom cholesterolu a zwłaszcza cholesterolu LDL i poziom trójglicerydów we krwi. Podwyższony poziom tych substancji zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca, udaru mózgu. Mogą też zapobiegać groźnemu dla serca zlepieniu płytek krwi, powstawaniu skrzepów i blokowaniu naczyń krwionośnych.

Ostatnio prowadzone są badania nad wpływem likopenu na utrzymanie w dobrym stanie kości u kobiet w wieku menopauzalnym.

Występujący w pomidorach związek alpha-tomatine może też być pomocny w zapobieganiu rakowi prostaty, ponieważ zmienia metabolizm rozwijających się komórek rakowych i sprzyja ich obumieraniu. Prowadzone są również badania nad wpływem substancji zawartych w pomidorach na raka trzustki, piersi, płuc.

 

Leśna żurawina

Leśna żurawina

Krótka historia żurawin

Żurawiny występują w Europie, Azji, Ameryce, na półkuli północnej na terenach podmokłych. Ponieważ zawierają naturalny kwas benzoesowy, doskonale się przechowują i dawnych wiekach były istotnym składnikiem wzbogacającym dietę w okresie zimowym.

Kisiel żurawinowy to potrawa podawana tradycyjnie na Wigilię na terenach wschodniej Polski, na Białorusi.

“Żurawiny są kwaśne, pobudzają wydzielanie śliny. Dlatego jadły je kobiety przędące w zimowe wieczory wełnę, bo przy wyciąganiu nitki prządki często śliniły palce, aby uprząść jak najcieńszą nić.”

Maria Caryk, historyk sztuki i współtwórczyni KROKUS

 

Wartości odżywcze żurawin

Żurawiny są źródłem wielu cennych związków o działaniu antyutleniającym, antyzapalnym, antybakteryjnym. Wydaje się, że unikalna kompozycja tych związków występująca w żurawinach daje najlepsze efekty, jeśli spożywa się całe owoce.

W latach 80 tych XX w przeprowadzono szereg badań potwierdzających tradycyjne przekonanie, że żurawiny mogą zapobiegać chorobom układu moczowego zwłaszcza u kobiet. Związki występujące w żurawinach (proantocyjanidyny) ograniczają możliwość przylegania i zagnieżdżenia się w drogach moczowych bakterii z grupy E. Coli będących głównym powodem stanów zapalnych pęcherza i dróg moczowych. Właściwości te zachowują również przetwory z żurawin, np. soki.

Żurawiny mogą też zmniejszyć ryzyko wystąpienia niektórych rodzajów kamieni nerkowych. Z drugiej strony wydaje się, że żurawiny mogą przyczynić się do wystąpienia kamieni zbudowanych ze szczawianu wapnia.

Ostatnio prowadzone badania wskazują, że żurawiny mogą mieć podobne właściwości w stosunku do Helicobacter pylori, bakterii będących przyczyną wrzodów żołądka. Być może więc zmniejszają ryzyko wystąpienia wrzodów żołądka i dwunastnicy, bo utrudniają przyleganie do ścian żołądka bakterii Helicibacter pylori.

Żurawiny mają właściwości korzystne dla układu trawiennego. Ich działanie zaczyna się już w jamie ustej, bo dzięki właściwościom antybakteryjnym i antyzapalnym zapobiegają chorobom dziąseł i przyzębia.

Wstępne badania wskazują, że żurawiny mogą korzystnie wpływać na florę bakteryjną występująca w układzie trawiennym. Sprzyjają rozwojowi bakterii korzystnych dla zdrowia (bifidobacterii) a redukują występowanie bakterii szkodliwych dla naszego organizmu np. z grupy E. Coli.

Właściwości antyzapalne żurawiny zawdzięczają występujących w nich proton- i antocyjanidynom nadających jagodom ich piękny czerwony kolor oraz flawonolom np. kwercytynie, kwasom fenolowym.

Związki występujące w żurawinach mogą wpływać na obniżenie produkcji cytokin oraz enzymów prozapalnych. Mają też silne właściwości antyoksydacyjne. Zmniejszenie możliwości występowania niepożądanych stanów zapalnych oraz zmniejszenie ryzyka wystąpienia stresu tlenowego wpływa na mniejsze prawdopodobieństwa występowania chorób serca i układu krwionośnego.

Może to zmniejszyć ryzyko wystąpienia arteriosklerozy (czyli grubienia sztywnienia ścian naczyń krwionośnych i ich zablokowania), obniża poziom złego cholesterolu LDL, pomaga obniżyć ciśnienie krwi.

Występujące w żurawinach antyoksydanty działają najlepiej w grupie, razem. Dobrze jest wiec jeść cały owoc. Związki te tracą swe właściwości w temp. powyżej 175 st. C. Warto, więc jest spożywać je na surowo lub w przetworach przygotowanych w niższej temperaturze (syropy, przetwory pasteryzowane).